طرز تهیه آش دندونی اصیل و خوشمزه | دستور آش دیشلیق با گوشت و حبوبات

آش دندونی یکی از آش های سنتی و قدیمی ایرانی است که معمولا به مناسبت رویش اولین دندان کودک پخته می شود. این آش در بعضی مناطق ایران با نام آش دیشلیق نیز شناخته می شود و به دلیل استفاده از انواع حبوبات، گندم، برنج و گوشت، غذایی مقوی و سیرکننده به شمار می رود.

آش دندونی معمولا برای مهمانی ها و دورهمی های خانوادگی تهیه می شود و می توان آن را با کشک، پیاز داغ، نعناع داغ و سیر داغ تزئین کرد. اگر می خواهید یک آش دندونی اصیل و خوش طعم درست کنید، در ادامه با دستور کامل آن همراه باشید.

مواد لازم برای تهیه آش دندونی

مواد زیر برای حدود ۴ تا ۶ نفر مناسب است:

طرز تهیه آش دندونی

مرحله اول: خیس کردن حبوبات و گندم

برای شروع تهیه آش دندونی، بهتر است از چند ساعت قبل حبوبات و گندم را خیس کنید. نخود، لوبیا قرمز، لوبیا چیتی و گندم را در ظرف های جداگانه بریزید و روی آنها آب اضافه کنید.

حدود ۸ ساعت زمان برای خیس خوردن حبوبات مناسب است. در این مدت بهتر است چند بار آب آنها را عوض کنید. این کار علاوه بر کمک به پخت بهتر حبوبات، باعث می شود نفخ آنها نیز کمتر شود.

عدس و جو به زمان خیس خوردن کمتری نیاز دارند و می توانید آنها را چند ساعت قبل از شروع پخت آماده کنید.

مرحله دوم: پختن حبوبات

بعد از خیس خوردن، آب حبوبات را دور بریزید و آنها را با آب تازه داخل قابلمه بریزید. نخود و لوبیا معمولا دیرتر از عدس و سایر مواد می پزند، بنابراین بهتر است ابتدا آنها را روی حرارت قرار دهید.

اجازه دهید حبوبات با حرارت ملایم بپزند تا کاملا نرم شوند. در صورت نیاز در طول پخت مقداری آب جوش به قابلمه اضافه کنید.

مرحله سوم: اضافه کردن گندم، جو و برنج

وقتی نخود و لوبیا تا حد زیادی نرم شدند، گندم و جو را به قابلمه اضافه کنید. سپس برنج نیم دانه را نیز داخل قابلمه بریزید.

مواد را به خوبی هم بزنید و اجازه دهید با حرارت ملایم بپزند. گندم و برنج هنگام پخت لعاب ایجاد می کنند و باعث می شوند آش دندونی بافتی غلیظ و خوشایند پیدا کند.

مرحله چهارم: پختن گوشت

در یک قابلمه جدا، گوشت گوسفندی را به همراه یک عدد پیاز، زردچوبه و مقداری آب قرار دهید. قابلمه را روی حرارت متوسط بگذارید تا گوشت کاملا بپزد و نرم شود.

در صورت تمایل می توانید کمی فلفل و دارچین نیز به گوشت اضافه کنید تا عطر بیشتری پیدا کند.

وقتی گوشت کاملا پخته شد، آن را از آب خارج کنید و کنار بگذارید. آب گوشت را دور نریزید، چون می توانید از آن برای خوش طعم تر شدن آش استفاده کنید.

مرحله پنجم: ریش ریش کردن گوشت

پس از اینکه گوشت کمی خنک شد، آن را با دست یا دو چنگال ریش ریش کنید. اگر گوشت دارای استخوان است، ابتدا استخوان را جدا کنید و سپس گوشت را خرد یا ریش ریش کنید.

آب گوشت را نیز از صافی عبور دهید تا در صورت وجود ذرات اضافی، جدا شوند.

مرحله ششم: اضافه کردن گوشت به آش

وقتی حبوبات، گندم، جو و برنج کاملا پخته و نرم شدند، گوشت ریش ریش شده را به همراه آب گوشت به قابلمه اضافه کنید.

همه مواد را به خوبی مخلوط کنید و اجازه دهید آش با حرارت ملایم به پختن ادامه دهد. در این مرحله آش را هر چند دقیقه یک بار هم بزنید تا ته نگیرد.

اگر آش بیش از حد غلیظ شده است، مقداری آب جوش به آن اضافه کنید. توجه داشته باشید که آش پس از خنک شدن کمی غلیظ تر می شود، بنابراین بهتر است هنگام خاموش کردن حرارت، کمی رقیق تر از غلظت نهایی مورد نظر باشد.

مرحله هفتم: آماده کردن پیاز داغ

برای تهیه پیاز داغ، پیازها را پوست بگیرید و به صورت خلالی نازک خرد کنید. مقداری روغن داخل تابه بریزید و پیازها را روی حرارت متوسط تفت دهید تا طلایی و سبک شوند.

در صورت تمایل می توانید مقدار کمی زردچوبه به پیاز اضافه کنید تا رنگ و عطر بهتری پیدا کند.

مرحله هشتم: تهیه نعناع داغ

برای تهیه نعناع داغ، مقداری روغن را گرم کنید و سپس نعناع خشک را به آن اضافه کنید. نعناع را فقط برای مدت کوتاهی روی حرارت تفت دهید، زیرا حرارت زیاد باعث تلخ شدن و تیره شدن آن می شود.

به محض اینکه عطر نعناع بلند شد، تابه را از روی حرارت بردارید.

مرحله نهم: جا افتادن آش دندونی

بعد از اضافه کردن گوشت، اجازه دهید آش با حرارت کم به آرامی جا بیفتد. هرچه آش با حرارت ملایم مدت بیشتری بپزد، مواد بهتر با یکدیگر ترکیب می شوند و طعم آن دلچسب تر خواهد شد.

در این مرحله نمک را نیز اضافه کنید و میزان ادویه را مطابق ذائقه خود تنظیم کنید.

روش سرو و تزئین آش دندونی

پس از اینکه آش کاملا جا افتاد، آن را داخل کاسه های مناسب بریزید. برای تزئین می توانید از پیاز داغ، نعناع داغ، سیر داغ و کشک استفاده کنید.

اگر دوست دارید ظاهر آش مجلسی تر باشد، کشک را به صورت خطوط یا طرح های مختلف روی سطح آش بریزید و سپس مقداری پیاز داغ و نعناع داغ روی آن قرار دهید.

گردوی خرد شده نیز می تواند گزینه دیگری برای تزئین آش دندونی باشد.

راز خوشمزه شدن آش دندونی

برای اینکه آش دندونی خوش طعم و لعاب دار داشته باشید، چند نکته را رعایت کنید:

• حبوبات را از چند ساعت قبل خیس کنید.
• آب حبوبات خیس خورده را قبل از پخت دور بریزید.
• نخود و لوبیا را زودتر از سایر حبوبات روی حرارت قرار دهید.
• از آب گوشت برای خوش طعم تر شدن آش استفاده کنید.
• آش را با حرارت ملایم بپزید.
• هنگام پخت، آش را مرتب هم بزنید تا ته نگیرد.
• برای ایجاد لعاب بیشتر از گندم و برنج نیم دانه استفاده کنید.
• نمک را زمانی اضافه کنید که حبوبات کاملا نرم شده باشند.
• نعناع را زیاد تفت ندهید تا تلخ نشود.

آش دندونی با چه حبوباتی درست می شود؟

در دستور سنتی آش دندونی معمولا از ترکیبی از نخود، لوبیا چیتی، لوبیا قرمز، عدس، گندم و جو استفاده می شود. البته ترکیب حبوبات می تواند با توجه به منطقه و سلیقه خانواده متفاوت باشد.

وجود چند نوع حبوبات در این آش باعث می شود بافت و طعم آن غنی تر شود و آش حالت مقوی و سیرکننده ای داشته باشد.

آیا آش دندونی حتما باید با گوشت تهیه شود؟

خیر. در دستور سنتی می توان از گوشت گوسفندی استفاده کرد، اما اگر رژیم غذایی شما بدون گوشت است یا ترجیح می دهید آش سبک تری داشته باشید، می توانید گوشت را حذف کنید.

در این حالت بهتر است مقدار حبوبات و گندم را کمی بیشتر کنید تا آش همچنان بافت و ارزش غذایی مناسبی داشته باشد.

آش دندونی برای چه مناسبتی پخته می شود؟

آش دندونی بیشتر به مناسبت رویش اولین دندان کودک تهیه می شود. خانواده ها معمولا این آش را آماده می کنند و میان اقوام و دوستان پخش می کنند.

در برخی مناطق، این آش با نام دیشلیق نیز شناخته می شود و تهیه آن بخشی از یک رسم قدیمی و خانوادگی است.

تفاوت آش دندونی و آش دیشلیق چیست؟

آش دندونی و آش دیشلیق در بسیاری از مناطق به یک غذای مناسبتی اشاره دارند و مواد اولیه آنها شباهت زیادی به یکدیگر دارد. نام این آش در مناطق مختلف ممکن است متفاوت باشد و حتی ترکیب مواد نیز با توجه به رسم محلی تغییر کند.

به طور کلی پایه اصلی این آش را حبوبات، گندم و غلات تشکیل می دهند و در برخی دستورها گوشت نیز به آن اضافه می شود.

نکات مهم برای داشتن آش دندونی لعاب دار

اگر دوست دارید آش شما غلیظ و لعاب دار باشد، اجازه دهید گندم و برنج کاملا بپزند و مقداری از آنها در حین پخت باز شوند. همچنین پخت طولانی با حرارت ملایم باعث می شود مواد بهتر به یکدیگر ترکیب شوند.

اگر آش در پایان پخت بیش از حد رقیق بود، اجازه دهید چند دقیقه بدون درپوش بجوشد تا آب اضافی آن تبخیر شود. اگر هم بیش از حد غلیظ شده بود، کمی آب جوش به آن اضافه کنید.

نتیجه گیری

آش دندونی یک غذای سنتی و مناسبتی است که با ترکیبی از حبوبات، گندم، جو، برنج و در صورت تمایل گوشت تهیه می شود. برای داشتن یک آش خوشمزه و لعاب دار، مهم ترین نکته پخت کامل حبوبات و غلات و استفاده از حرارت ملایم است.

با آماده کردن مواد از چند ساعت قبل و رعایت ترتیب اضافه کردن آنها، می توانید یک آش دندونی اصیل و خوش طعم برای جشن دندونی کودک یا یک دورهمی خانوادگی آماده کنید.