در این مطلب میخواهیم با استفاده از تصویر، شیوههای گوناگون دوخت را در گلدوزی یاد بدهیم. بهتر است بدانید که روش دوخت در گلدوزی دستی با گلدوزی ماشینی یا آنچه با چرخ خیاطی انجام میشود، فرق دارد. بنابراین اگر تازه قصد دارید گلدوزی را آغاز کنید، این راهنما میتواند خیلی به کارتان بیاید. در قسمتهای بعدی، به آموزش دوختهای ساده و مقدماتی میپردازیم که برای شروع به آنها احتیاج پیدا میکنید.
برای اینکه گلدوزی را یاد بگیری، اول باید این دوختهای اصلی را بلد شوی و آنها را روی یک پارچهی مناسب تمرین کنی. در ادامه، هر کدام را با تصویر به تو یاد میدهیم.
* دوخت شلال ساده | Running stitch
* دوخت بخیه | Backstitch
* دوخت ساقه دوزی | Stem stitch
* دوخت میانه | Split stitch
* دوخت زنجیره | Chain stitch
* دوخت زنجیره تک حلقه | Single chain stitch
* دوخت گره فرانسوی | French knot
* دوخت پَرواز (دوخت سرخس یا پا کلاغی) | Fly stitch
* دوخت پَر | Feather stitch
* دوخت دندان موشی | Blanket stitch
* ساتن دوزی (توپر دوزی، دوخت رفت و برگشتی) | Satin stitch
* ابریشم دوزی (دوخت کوتاه و بلند) | Long and short stitch
دوخت شلال ساده | Running stitch
دوخت ساده شلال یکی از ابتداییترین و اصلیترین تکنیکهای گلدوزی به حساب میآید. برای آغاز کار، نخ و سوزن را از پشت پارچه به سمت رو بیاورید. بعد، در فاصلهای حدود نیم سانتیمتر جلوتر، سوزن را از رو به پشت پارچه فرو کنید. سپس دوباره سوزن را از پشت پارچه بیرون بکشید، این بار با فاصله نیم سانتیمتری از آخرین کوکی که زدهاید. همین روند را تا رسیدن به پایان خط دوخت تکرار کنید.
تمرین کردن این تکنیک به شما یاد میدهد که اندازه کوکها را هماندازه و مرتب نگه دارید و در نتیجه دوختی پاکیزهتر خواهید داشت. اگر هنوز نمیدانید چه پارچهای برای گلدوزی و شمارهدوزی مناسب است، توصیه میکنیم مطلب «پارچه مناسب شمارهدوزی» را هم بخوانید.
در روش استاندارد این کوک، دو راه پیش پای شماست: یا بهصورت یکی از رو و یکی از زیر کار کنید، یا این که سوزن را چند بار پشت سر هم از پارچه عبور دهید تا وقتی آن را بیرون میکشید، چند کوک همزمان شکل بگیرد. اگر مبتدی هستید، بهتر است کوکها را یکییکی و با صبر و حوصله بزنید (یکی از رو و یکی از زیر) تا فاصلهها دقیق و هماندازه شود و از درهمریختگی و بینظمی پرهیز کنید.
دوخت بخیه | Backstitch
این دوخت یکی از ابتداییترین و رایجترین روشهای گلدوزی محسوب میشود.
برای آغاز کار، نخ و سوزن را از پشت پارچه به جلو بیاورید و بر اساس طرحی که دارید، یک دوخت بزنید و بعد سوزن را دوباره به پشت پارچه ببرید.
بعد به همان اندازهای که دوخت اول طول داشت، سوزن را مجدداً از روی پارچه بیرون بکشید و نوک آن را دقیقاً همان نقطهای فرو کنید که دوخت پیشین به پایان رسیده بود.
اگر این کار را ادامه دهید، یک خط دوخت یکدست و پیوسته شکل میگیرد که هیچ فاصلهای میان دوختها دیده نمیشود.
دوخت ساقه دوزی | Stem stitch
برای پر کردن بخش ساقهی گلها، از این شیوهی دوخت بهره میگیرند. آغاز کار به این ترتیب است: نخست سوزن را از پشت پارچه به سمت رو بیاورید. سپس یک کوک به اندازهی متناسب و هماهنگ با الگو بزنید. پیش از آنکه نخ را بهطور کامل بکشید، سوزن را از میان همان کوک، دوباره به روی پارچه بازگردانید. اکنون نخ را کاملاً بکشید تا کوک بر روی پارچه محکم شود. این کار را در سراسر خط ادامه دهید و در انتها، نخ را در پشت کار گره بزنید.
دوخت میانه | Split stitch
این نوع دوخت، یک سطح یکدست و منظم به وجود میآورد که برای کشیدن طرحهای خطی مثل حروف، ساقه گلها، لبهها و چیزهای شبیه به آن خیلی مناسب است. برای شروع، اول نخ را از پشت پارچه به روی آن بیاورید و یک دوخت کوچک بزنید. بعد، سوزن را از بین رشتههای همان دوخت اول بیرون بکشید و یک دوخت دیگر دقیقاً به اندازه قبلی بزنید. همین کار را پشت سر هم ادامه دهید تا خط دوخت تمام شود. در پایان، این دوخت شکلی شبیه زنجیر به خود میگیرد. فقط باید بدانید که دوخت زنجیرهای در گلدوزی روش خاص خودش را دارد که در ادامه به آن میپردازیم.
دوخت زنجیره | Chain stitch
زنجیرهدوزی از جمله زیباترین و پراستفادهترین تکنیکهای دوخت در گلدوزی به شمار میرود. اگر قصد دارید ابزار گلدوزی و سوزن مخصوص زنجیرهدوزی را بخرید، میتوانید از وبسایت ایمیز دیدن کنید.
برای اجرای این دوخت، نخست سوزن را از پشت پارچه به داخل فرو ببرید. بعد دوباره سوزن را دقیقاً در همان محل به پارچه فرو کنید. پیش از آنکه نخ را به طور کامل بکشید، یک حلقه روی پارچه نگه دارید. اکنون سوزن را حدود نیم سانتیمتر جلوتر، روی مسیری که مشخص کردهاید، از پارچه بیرون بیاورید و آن را از میان همان حلقه عبور دهید. سپس نخ را آرام بکشید.
اگر میخواهید یک ردیف زنجیرهی یکپارچه درست کنید، باید این کارها را تا پایان خط تعیینشده تکرار کنید. برای این منظور، بعد از هر حلقه، سوزن را مجدداً از همان نقطهای که بیرون آوردهاید، به پارچه فرو ببرید و پیش از محکم کشیدن نخ، حلقهای بسازید. بعد سوزن را نیم سانتیمتر جلوتر بیرون بیاورید و از داخل حلقه بگذرانید.
دوخت زنجیره تک حلقه | Single chain stitch
زنجیره تک حلقه هم درست به شکل زنجیره ردیفی دوخته میشود، ولی فرقش این است که بعد از دوختن حلقه اول، به جای اینکه کار را ادامه بدهیم و حلقه بعدی را بسازیم، سوزن را از بالای قوس کوچکی که روی پارچه درست شده رد میکنیم و به داخل پارچه فرو میبریم. به این کار در اصطلاح بست زدن میگویند.
دوخت گره فرانسوی | French knot
گره فرانسوی یکی از تکنیکهای تزئینی و زیبای گلدوزی است که معمولاً در مرکز گلها به کار میرود.
برای اجرای این دوخت، نخست سوزن را از پارچه بیرون بکشید و نخ را چند مرتبه دور سر سوزن بچرخانید. سپس با انگشت خود نخهای پیچیدهشده را ثابت نگه دارید و سوزن را در نقطهای بسیار نزدیک به همان محل اولیه، دوباره به داخل پارچه فرو کنید.
هرچه نخ را بیشتر دور سوزن بچرخانید، گره درشتتر میشود؛ در واقع تعداد این دورها اندازه گره را تعیین میکند. با تکرار همین کار میتوانید طرح گلدوزیتان را به پایان برسانید.
دوخت پَرواز (دوخت سرخس یا پا کلاغی) | Fly stitch
برای انجام این دوخت، اول باید چند نشانه روی پارچه بگذارید. بهتر است این نشانهها روی یک خط مستقیم و با فاصلههای برابر از هم قرار بگیرند.
بر اساس تصویر، ابتدا سوزن را از نقطه A بیرون بیاورید، بعد آن را به نقطه B وارد کنید و از نقطه C خارج کنید. دقت کنید که نخ باید از میان حلقه بگذرد و سپس آرام به سمت پایین کشیده شود.
اگر دوخت سرخس به شکل خطی و پشت سر هم ادامه پیدا میکند، یک کوک بلند بزنید و دوباره این مراحل را تا پایان کار تکرار کنید. در غیر این صورت، همانطور که در تصویر میبینید، کار را با یک بست تمام کنید.
دوخت پَر | Feather stitch
سوزن را از پشت پارچه به بیرون بیاورید. بعد، سوزن را به اندازهای که بخیهتان بلند است، در سمت راست نقطهی شروع فرو کنید. باز هم سوزن را از پارچه بیرون بکشید، ولی این دفعه دقیقاً از وسط فاصلهی بین دو نقطهی قبلی خارجش کنید. حالا نخ را از حلقهای که درست شده عبور دهید و بکشید تا سفت شود. با این کار، اولین بخیهتان کامل میشود.
اکنون باید انتخاب کنید که بخیهی بعدی را به کدام طرف بزنید: راست یا چپ. سوزن را به اندازهی طول بخیه در همان جهتی که انتخاب کردهاید، داخل پارچه کنید و همان کارهای قبلی را دوباره انجام دهید. به این شکل، دومین بخیه هم کامل میشود.
میتوانید همین روند را ادامه دهید. مثلاً یک بخیه به چپ، بعدی به راست و باز یکی به چپ بزنید. اگر میخواهید نقش متفاوتی ایجاد کنید، میتوانید دو بخیه پشتسرهم به سمت راست و بعد دو بخیه به سمت چپ بزنید.
وقتی به آخر ردیف رسیدید و آخرین بخیه را زدید، برای پایان دادن به کار، یک گره کوچک روی حلقه بزنید و محکمش کنید.
اگر برای گلدوزی وسایل لازم دارید، میتوانید به سایت ایمیز مراجعه کنید.
دوخت دندان موشی | Blanket stitch
برای زدن بخیه دندان موشی، اول باید سوزن را از پشت پارچه و از کناره کار بیرون بکشید. بعد سوزن را دور لبه پارچه بچرخانید و درست از همان نقطهای که شروع کردید، دوباره به پشت پارچه برگردانید. با این حرکت، یک حلقه کنار لبه پارچه درست میشود. حالا سوزن را از داخل همین حلقه رد کنید. این کار نخ شما را کاملاً سر جایش محکم میکند و آماده میشوید که اولین بخیه را بزنید.
بعد سوزن را از لبه پارچه و نزدیک به نقطه شروع، دوباره بیرون بیاورید. آن را به جلو ببرید و از داخل حلقهای که ساختهاید، عبور دهید. پس از این مرحله، بخیه را آرام بکشید تا محکم شود. برای ادامه کار و زدن بخیههای بعدی، همین مراحل را تکرار کنید تا لبهای تزئینی و زیبا به وجود بیاید.
توپردوزی یکی از روشهای دوخت است که در آن چندین بخیه پشت سر هم و در کنار یکدیگر زده میشود. از این دوخت برای پر کردن بخشهای گوناگونی مثل برگها، گلبرگها، نوشتهها و هر جایی که بخواهید کاملاً پر شود، بهره میبرند.
برای اجرای توپردوزی، جهت بخیهها را خودتان میتوانید تعیین کنید: افقی، عمودی یا حتی مورب. این انتخاب کاملاً به طرح و ذوق شما بستگی دارد.
شیوه انجام کار چنین است که سوزن را از سمت راست به پارچه فرو میکنید و از سمت چپ بیرون میآورید. بهتر است همیشه از وسط طرح یا پهنترین قسمت آن شروع کنید و کمکم به سمت لبهها یا بخشهای باریکتر پیش بروید. همچنین باید پارچهای انتخاب کنید که مناسب سوزنپانچ باشد.
یک نکته مهم: از این روش دوخت برای سطوح خیلی بزرگ استفاده نکنید، چون زیبایی و جلوه چندانی ندارد. برای طرحهای بزرگ، بهتر است از دوخت شماره ۱۲ کمک بگیرید.
ابریشم دوزی (دوخت کوتاه و بلند) | Long and short stitch
این تکنیک دوخت برای پر کردن فضاهای بزرگ و پهناور خیلی کاربردی است. همچنین میتوانید با تغییر دادن رنگ نخ در هر ردیف، یک تأثیر رنگی و سایهروشن به کار بدهید.
اول باید محدودهای را که قصد دارید پر کنید، مشخص کنید. ردیف اول را با دوختهایی در اندازههای متفاوت در کنار لبه کار پیش ببرید. در ردیفهای بعدی، میان دوختهای قبلی، دوختهای تازهٔ بلند و کوتاه بزنید تا کمکم فضا پر شود. این کار را تا جایی ادامه دهید که تمام سطح کاملاً پوشیده شود.
از این شیوه میتوانید برای دوخت گلبرگها، برگها و بخشهای دیگر طرح بهره ببرید. نکتهٔ مهم این است که این نوع دوخت، یک دوخت روکاری است و نتیجهٔ نهایی آن خیلی شبیه به دوخت ماشینی میشود و به همین دلیل، بسیار باارزش و زیبا خواهد بود.
این دوختها از اصلیترین و پرکاربردترین بخیههای پایه در هنر گلدوزی به شمار میآیند. امیدواریم که از این راهنما به بهترین شکل بهره ببرید و تواناییهای خود را برای انجام پروژههای پیشرفتهتر تقویت کنید. میتوانید همه ابزارهای لازم برای گلدوزی را از فروشگاه اینترنتی **ایمیز** به صورت آنلاین بخرید.
در این نوشته تلاش کردیم انواع دوختهای گلدوزی را با کمک تصویر آموزش بدهیم. با این حال، باید در نظر داشته باشید که یادگیری این دوختها که ماهیتی عملی دارد، فقط با خواندن، کار سختی خواهد بود. پس پیشنهاد میکنیم برای یادگیری دقیقتر و همراه با تمرین عملی، در دورههای حضوری و آنلاین گلدوزی دستی وبسایت **ایمیز** نامنویسی کنید.
برای مشاهده و خرید وسایل گلدوزی و همچنین پارچههای شمارهدوزی با کیفیت مطلوب و قیمت مناسب، از فروشگاه **ایمیز** دیدن کنید.