نام قدیم خیابان هفت تیر شیراز
نام قدیم خیابان هفتتیر شیراز
نام قدیم خیابان هفتتیر شیراز، «سیمتری» بوده؛ همان اسم قدیمیای که هنوز هم بعضی از شیرازیها با همان صدا زدن، خیابان را از نو زنده میکنند.
چرا هنوز «سیمتری» از یاد نرفته؟
خیابان هفتتیر فقط یک اسم عوضکرده نیست. اینجا از آن جاهایی است که حافظه شهری در آن لایهلایه مانده. در فهرستهای قدیمی نام معابر شیراز هم صریح آمده: «7 تیر . سی متری». یعنی پیش از آنکه تابلوها عوض شوند، مردم این مسیر را با عرض و کارکردش میشناختند، نه با مناسبتهای رسمی.
همینجاست که اسم قدیمی، از اسم جدید جاندارتر میشود. «سیمتری» یک اسم خشک اداری نیست؛ تصویر دارد. خیابانی که عرضش را صدا میزدهاند، برای مردم دقیقتر و ملموستر از نامی بوده که بعدتر آمده است.
هفتتیر شیراز کجای شهر مینشیند؟
اگر روی نقشه امروز نگاهش کنی، هفتتیر در منطقه ۱ شیراز میافتد و از حوالی فلسطین، سینما سعدی و صورتگر عبور میکند. یعنی با یکی از پررفتوآمدترین تکههای شهر طرفیم؛ جایی که کافه، مغازه، رفتوآمد روزانه و شلوغیِ معمول مرکز شهر، از آن یک خیابان معمولی نمیسازد.
اسم جدیدش رسمیتر است، اما اسم قدیمیاش صمیمیتر. برای همین هنوز هم ممکن است راننده تاکسی، مغازهدار قدیمی یا کسی که سالها در همان محدوده کار کرده، بهجای «هفتتیر» بگوید «سیمتری» و منظورش را هم همه بفهمند.
از کتابها و منابع قدیمی چه درمیآید؟
در نوشتههای مربوط به نامهای پیشین خیابانها و اماکن شیراز، همین تبدیل نام دیده میشود و این یعنی ما با یک روایت شفاهی تنها روبهرو نیستیم؛ ردش در منابع محلی هم مانده. از طرف دیگر، این نوع نامگذاری در شهرهای قدیمی ایران چیز عجیبی نیست. خیلی وقتها خیابان اول با ویژگی فیزیکیاش شناخته میشود، بعدتر با نامی رسمی جایگزین میشود.
لوییس مامفورد در The City in History مینویسد: “The city is the theater of social action.”
اگر شهر صحنه کنش اجتماعی است، اسم خیابان هم بخشی از همان صحنه است؛ چیزی که آدمها با آن خاطره میسازند، آدرس میدهند و شهر را در ذهنشان نگه میدارند.
چرا دانستن اسم قدیمی مهم است؟
چون اسم قدیمی فقط یک برچسب تاریخی نیست. نشانهای است از اینکه مردم یک خیابان را چطور زندگی کردهاند. «سیمتری» برای نسل قدیمیتر شیراز فقط یک نشانی نبود؛ مرز آشنای یک بخش از شهر بود که در مکالمههای روزمره جا داشته است. حالا هم اگر کسی این اسم را بداند، یک قدم از نقشه رسمی جلوتر است و شهر را با حافظه خودش میخواند، نه فقط با تابلوها.
یک نکته ساده که معمولاً فراموش میشود
خیابانها عوض میشوند، اما زبان مردم دیرتر از تابلوها تغییر میکند. برای همین است که هنوز هم در بعضی محلهها، اسم قدیمی از اسم رسمی زندهتر است. هفتتیر شیراز هم از همین جنس است؛ خیابانی که روی نقشه امروز یک نام دارد، اما در حافظه شهری با اسم سیمتری نفس میکشد.