نام قدیم خیابان ۲۲ بهمن شیراز
نام قدیم خیابان ۲۲ بهمن شیراز، خیابان شاپور یا همان شاهپور سابق است؛ همان جایی که هنوز هم برای خیلی از قدیمیهای شهر، ردپای آن دوران در خاطراتشان زنده مانده است.
حافظه تاریخی شهر و خیابانهایی که تغییر نام دادند
هر شهر برای خودش یک شناسنامه دارد که توی تار و پود خیابانهایش نوشته شده. شیراز هم از این قاعده مستثنی نیست. وقتی از پشت ارگ کریمخان عبور میکنی و وارد خیابان ۲۲ بهمن میشوی، شاید با خودت فکر نکنی که چند دهه پیش، اسم این مسیر چیز دیگری بود. شهرها موجودات زندهای هستند؛ نفس میکشند و رشد میکنند و گاهی برای اینکه ردِ دورانی را پاک کنند، نامهایشان را عوض میکنند.
تغییر نام خیابانها فقط یک جابهجایی روی تابلوهای فلزی نیست. انگار حافظه جمعی شهر را دستکاری میکنند. در کتاب «جامعهشناسی شهر»، نویسنده به این نکته اشاره میکند که «نامگذاری مکانها، نمادی از قدرت و تسلط است.» وقتی خیابان شاپور به ۲۲ بهمن تبدیل شد، نه فقط یک تابلو، بلکه یک دوره زمانی از تاریخ ایران در ذهنها کمرنگتر شد.
چرا خیابان شاپور هنوز در ذهنها مانده؟
قدیمیها وقتی میخواهند آدرس بدهند، هنوز هم گاهی «شاپور» از دهانشان میپرد. این مقاومت حافظه در برابر تغییرات رسمی، خیلی جالب است. آدمها به مکانها از طریق تجربههای زیستهشان معنا میدهند، نه از طریق بخشنامههای دولتی. برای کسی که چهل سال پیش در این خیابان بستنی خورده یا اولین دیدارش را در پیادهروهای همین کوچه پسکوچهها تجربه کرده، نام خیابان فرع ماجراست.
شاید بشود گفت که هر خیابان در شیراز، یک «جغرافیایِ احساسی» دارد. خیابان شاپور قدیم، بخشی از بافت مرکزی بود که حالا در میان هیاهوی ترافیک و مغازههای مدرن، سعی میکند هویتش را حفظ کند. آیا این تغییر نامها واقعاً موفق شدهاند پیوند مردم را با گذشته قطع کنند؟ یا اینکه هر چه بیشتر نامها را عوض میکنیم، مردم با لجاجت بیشتری به نامهای قدیمی چنگ میزنند تا چیزی از «خودِ» قدیمیشان باقی بماند؟
در نهایت، تماشای تضاد بین نامی که روی تابلو حک شده و نامی که مردم در دلشان زمزمه میکنند، خودش درسِ بزرگی از تاریخِ روزمره است. خیابانها تغییر میکنند، ساختمانها نوساز میشوند، اما خاطره جمعی، مثل جوی آبی است که راه خودش را از دل سنگها پیدا میکند. وقتی از کنار ارگ رد میشوید، شاید بد نباشد لحظهای درنگ کنید و بپرسید: اگر این دیوارها میتوانستند حرف بزنند، کدام نام را برای این خیابان ترجیح میدادند؟ شاپور یا ۲۲ بهمن؟
نظر شما در مورد این محتوا چیست؟