کوروش کبیر، بنیانگذار امپراطوری ایران
کوروش بزرگ، که بهش میگن کوروش دوم هم هست، طبق نظر خیلی از تاریخدانهای معتبر، حدود سالهای ۵۸۰ تا ۵۹۰ قبل از میلاد مسیح، تو پرسیس یا همون ایران امروزی به دنیا اومد. کوروش کبیر کسی بود که سلسلهی هخامنشیان رو راه انداخت و تونست یه امپراطوری بزرگ درست کنه که از دریای اژه تا رود ایندوس رو شامل میشد و کلی از قبیلههای متمدن اون منطقه رو زیر فرمان خودش درآورد.
چیزی که کوروش رو از خیلی از پادشاهان قبل و بعد از خودش متمایز میکنه، شخصیت عادل و مهربونش بود. همین باعث شد که ایرانیان قدیم بهش بگن «پدر مردم». توی کتاب عهد عتیق هم نوشته شده که کوروش کبیر نجاتدهنده و آزادکنندهی یهودیانی بود که تو بابل اسیر شده بودن. دوران پادشاهیش از سال ۵۵۹ تا ۵۲۹ قبل از میلاد مسیح طول کشید. تو این مقاله میخوایم شما رو با بخشهای مختلف زندگینامه کوروش کبیر آشنا کنیم و دستاوردهای این بنیانگذار امپراطوری ایران رو بررسی کنیم. چیزهایی که تو این مقاله بهشون میپردازیم اینهاست:
• زندگینامه کوروش کبیر
• عظمت حکومت کوروش کبیر
• دین کوروش کبیر
زندگینامه کوروش کبیر
این پادشاه بزرگ تو سرزمین پارس به دنیا اومده، همون جایی که الان بهش میگن استان فارس. راستش، چون سندهای تاریخی درست و حسابی از زمان به دنیا اومدن کوروش کبیر زیاد تو دست نیست، بیشترش میگن بین سالهای ۵۸۰ تا ۵۹۰ قبل از میلاد به دنیا اومده. معنی اسم “کوروش” هم دقیق معلوم نیست؛ چون کسی نمیدونه این اسم رو از بچگی روش گذاشتن یا بعد از پادشاه شدن بهش دادن. یه نکته جالب اینه که این اسم بعد از دوره هخامنشیان دیگه تو هیچ منبعی از ایران تکرار نشد و کسی ازش استفاده نکرد.
مقبره کوروش کبیر
با این حال، بیشتر محققا قبول دارن که کوروش دومین نفری بوده که با اسم کوروش روی ایران حکومت کرده. مهمترین و معتبرترین منبعی که از زندگی کوروش کبیر بهمون اطلاعات میده، هرودوت، همون تاریخنویس یونانی، نوشته. اون بیوگرافیای که گزنوفون نوشته بیشتر نشوندهنده تصور یونانیا از یه پادشاه ایدهآله و ارزش تاریخی زیادی نداره، ولی با این حال معلوم میکنه که کوروش کبیر چطور هم تو چشم پارسیا و هم تو چشم یونانیا یه پادشاه درستوحسابی و ایدهآل به حساب میومده.
هرودوت میگه ایرانیا به کوروش میگفتن “بابا”، در حالی که بقیه پادشاهان هخامنشی اینقدر احترام نداشتن؛ این نشوندهنده اصالت و اعتبار کوروش کبیره. داستان بچگیشم که یه کم از گزنوفون الهام گرفته، نشون میده چطور افسانه و داستانهای عجیبوغریب که روی ویژگیهای یه انسان فوقالعاده تأکید دارن، با واقعیت قاطی میشن. اینجور داستانا تو قرنهای بعد هم برای بقیه پادشاها و بنیانگذارهای سلسلهها استفاده شدن.
مهمترین منبع برای اطلاعات زندگی کوروش کبیر، هرودوت یونانی نوشته. هرودوت میگه ایرانیا بهش میگفتن پدر و این نشون میده چقدر کوروش اصیل و معتبر بوده.
طبق این افسانه، قبل از به دنیا اومدن کوروش کبیر، آستیاگ (پدربزرگش) یه خواب میبینه که اطرافیانش اینجور تعبیرش میکنن که بچه دخترش، ماندانا، یه روزی کل آسیا رو میگیره. آستیاگ برای همین دخترش رو میده به کمبوجیه که یکی از بزرگان پارس بود. بعداً دوباره یه خواب دیگه میبینه که بهش میفهمونه باید بچه دخترش (همون کوروش کبیر) رو از بین ببره. ولی یه سری اتفاقا میفته که کوروش زنده میمونه، پیش یه خانواده چوپون بزرگ میشه و آخرش هم علیه پادشاه قیام میکنه و خودش میشه پادشاه.
ما تو قسمت دهم پادکست ۲۴ تایمز درباره کوروش کبیر حرف زدیم: ظهور امپراتوریها در تاریخ بشر.
اگر سوالاتی دارید، مقاله چه کسی شکلات را اختراع کرد؟ به شما کمک خواهد کرد.
عظمت فرمانروایی کوروش کبیر
خب، وقتی کوروش بر تخت پادشاهی ماد نشست، اول باید خودش رو به همهی قبیلههای مختلف این امپراطوری ثابت میکرد تا بعدش بتونه بره سمت غرب و جلو بره. پادشاه لیدیا که تو آسیای صغیر بود، چون وضعیت آستیاگ خراب و به هم ریخته بود و نمیتونست قلمروش رو گسترش بده، اولین نفری شد که جلوی قدرت نظامی و حکومتی کوروش کبیر کم آورد. بعضی منابع میگن که کوروش پادشاه لیدیا رو اسیر کرد، ولی باهاش خیلی درست و محترمانه رفتار میکرد. بعد از یه سری حملههای کوتاه، شهرهای یونانی که کنار دریای اژه بودن رو هم گرفت. بعدش کوروش کبیر راه افتاد سمت بابل، جایی که مردمش از حاکمشون راضی نبودن. تو یه حملهی سریع، بابل رو تصرف کرد و اینجوری بزرگترین شهر دنیای باستان افتاد دست ایرانیها.
دین کوروش کبیر
خب، ببین، یه دلیل واضح که نشون میده هخامنشیها چقدر توانا و قدرتمند بودن، اینه که حتی دویست سال بعد از اینکه کوروش کبیر سلطنت رو محکم کرد، بازم داشتن به راهش ادامه میدادن و توی دنیا پیشروی میکردن. تو اون دوران قدیم، اینجور چیزی یه افتخار نایاب به حساب میومد. ولی کوروش کبیر برای ما ایرانیا فقط یه پادشاه خوب یا یه فرماندهی قوی نیست. از زندگینامهاش معلومه که خیلی شباهتهای جالبی بین خودش و شخصیتهایی مثل رموس و رومولوس تو روم باستان، و حتی موسی توی قوم بنیاسرائیل وجود داره.
**منشور حقوق بشر**
برعکس خیلی از منابع امروزی که میگن کوروش کبیر حتماً زرتشتی بوده، توی اسناد تاریخی معتبر هیچ جا مستقیم به دین اون اشاره نشده. اما نکته جالب اینجاست که از زندگینامه کوروش معلومه که همیشه به همهجور باور و مذهبی که مردمش داشتن احترام میذاشت و هرگز به فکر این نبود که از راه سیاست دین مردم رو عوض کنه یا مراسم مذهبیشون رو تغییر بده. این نشون میده که برخلاف تلاش بعضی گروههای جدید که میخوان دین و کارهای کوروش رو به زرتشتیها ربط بدن، اون خیلی فراتر از این حرفا روی مردم حکومت میکرد. خیلی از تحلیلها هم همین رو یکی از دلایل اصلی موندگاری حکومتش میدونن.
در آخر برای اینکه بیشتر روی شخصیت و سبک خاص حکومتداری کوروش کبیر تأکید کنیم، یه جمله از والتر هینتس میگیم: « کوروش کبیر سه امپراتوری رو از پا درآورده بود: ماد، لیدیا و بابل. آیندهها یادشون نرفت که کوروش هیچکدوم از این سه تا فرمانروا یعنی آستیاگ، کرزوس و نبونعید رو نکشت، بلکه فقط تبعیدشون کرد و حتی براشون یه زندگی شاهانه فراهم کرد. این رفتار توی دنیای باستان بینظیر بود و تا قبل از کوروش هیچوقت اتفاق نیفتاده بود ».
برای گسترش دانش خود، به مقاله قدیمی ترین قطع عضو پزشکی ثبت شده سر بزنید.
اگر سوالاتی دارید، مقاله قدیمی ترین تمدن جهان به شما کمک خواهد کرد.
نظر شما در مورد این محتوا چیست؟
