قدیمی ترین تمدن جهان
خب، بذار اینجوری برات بگم. تو طول تاریخ، کلی تمدن اومدن و رفتن. اما سوال اینجاست: کدومشون قدیمیترین تمدنی هست که ازش سند و مدرک داریم؟
حدود سی سال پیش، به نظر میرسید جواب این سوال خیلی ساده و سرراسته. حدود ۶۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح، اولین مرحله از تمدن سومری تو منطقه بینالنهرین، که الان همون عراق امروزیه، شکل گرفت و به عنوان قدیمیترین تمدن شناخته شد.
اسم سومریها رو از یه شهر باستانی به اسم سومر گرفتن که چند کیلومتر اونورتر از شهر کوت در شرق عراق قرار داشت. باستانشناسا به اولین دوره تمدن سومری میگن «دوره اوروک».
ولی توی چند دهه اخیر، مدارک جدیدی پیدا شده که نشون میده سومریها رقیبای سرسختی برای عنوان قدیمیترین تمدن دارن، مثلاً مصر باستان.
خود تعریف «تمدن» یه کم پیچیدهست، ولی به طور کلی یه تمدن باید چندتا ویژگی خاص داشته باشه: شهرسازی، سیستم آبیاری و خط و نوشتن. سومریها هر سه تاشو داشتن. حدود ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد، تمدن سومری کمکم تبدیل شد به تمدن بابلی تو همون بینالنهرین. بابلیها هم کلی کشف ریاضی کردن، مثل مثلثات و اعداد اول، مربع و مکعب، چیزایی که بعداً یونانیهای باستان هم اونا رو کشف کردن.
به گفته ساموئل نوح کرامر، یه محقق آمریکایی، سومریها احتمالاً دین رو هم اختراع کردن. اونا تو شهرهاشون معبدهای بلندی به اسم زیگورات میساختن و گروهی از کاهنها رو مخصوص عبادت خدای خاصی تعیین کرده بودن.
مقاله قدیمی ترین دموکراسی جهان منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
پیشنهاد میکنم اپیزود پنجم پادکست ۲۴ تایمز رو با عنوان «انسان کجا متمدن شد؟» گوش بدی.
برای مطالعه بیشتر، به نخستین فمینیست انگلستان؛ زنی که ‘کفتار زیردامنیپوش’ خوانده شد سری سر بزنید.
خب، تو تمدنهای قدیمیِ آسیای غربی، مردم برای خداهاشون معبد میساختن که به بزرگترین و باشکوهترینش میگفتن «زیگورات».
یه سری از محققا میگن شاید تمدنهای دیگهای هم بودن که به اندازه سومریها قدمت دارن یا حتی ازشون قدیمیترن. فیلیپ جونز، که مسئول مجموعههای بابلی تو موزه پن فیلادلفیاست، میگه: «به نظرم میشه گفت مصر و سومر اساساً قدیمیترین تمدنهای جهان هستن.»
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً مهم ترین انقلاب هایی که تاریخ جهان را شکل دادند را بخوانید.
چندین دهه جنگ و بیثباتی تو عراق باعث شده باستانشناسا نتونن به خیلی از جاهای بینالنهرین برسن، اما مصرشناسا به کارشون ادامه دادن. به خاطر همین، باستانشناسای مصری الان نوشتههایی پیدا کردن که نشون میده قدیمیترین مرحله تمدن مصر باستان تقریباً همزمان با اولین مرحله تمدن سومری بوده. یعنی حدود ۴۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح.
اگر سوالاتی دارید، مقاله 5 حقیقت درباره پدر بمب اتمی جی رابرت اوپنهایمر به شما کمک خواهد کرد.
یه گزینه دیگه هم هست: تمدن دره سند که تو بخشهایی از افغانستان، پاکستان و شمال غربی هند امروزی شکل گرفت. بر اساس قدیمیترین چیزایی که از اونجا پیدا شده، حداقل به ۳۳۰۰ سال قبل از میلاد برمیگرده. ولی ممکنه به زودی چیزای خیلی قدیمیتری هم تو دره سند کشف بشه.
داد و ستد اولیه که کنار اقیانوس هند انجام میشد، به این تمدنهای اولیه کمک کرد. تمدن مصر کنار دریای سرخ بود، تمدن سومری تو شمال خلیج فارس، و تمدن دره سند هم شرقیتر. اینا نسبت به مردمی که قبلاً اونجا زندگی میکردن، با آوردن منابع و ایده از جاهای دورتر، پیشرفت بیشتری کردن.
